TBMM YOLSUZLUK SORUŞTURMALARINDAKİ DURUM

TBMM’nin denetim yollarından gensoru ve meclis soruşturması yöntemlerine, ülkemizin içinde yaşadığı sosyal ve siyasal nedenlerden dolayı çok sık başvurulmaktadır. Ancak siyasal sistemimizdeki çarpıklık nedeniyle gensoru ve meclis soruşturması gibi en üst seviyede yolsuzlukla mücadelede başarı sağlamak kolay kolay mümkün olamamaktadır. Şöyle ki; 2001 yılında Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı ile Bayındırlık ve İskan Bakanı hakkında muhalefet partileri tarafından değişik defalar gensoru verilmiş olmasına rağmen TBMM’deki aritmetik çoğunluğu elinde bulunduran koalisyon partileri tamamen hissi davranarak bu önergelerin reddetmişlerdir. Ancak konunun Cumhuriyet Savcıları ve Devlet Güvenlik Savcıları nezaretinde yapılan operasyonlarda elde edilen bulgulardan hareketle bağımsız yargı tarafından dava konusu yapılması neticesinde emirlerindeki birçok bürokratın tutuklanması ve bunun sonucu oluşan toplumsal ve siyasal baskıyla Bakanların istifalarını ise engelleyememişlerdir.[16]

TBBM’ndeki milletvekilleri kendi görüşlerinin, parti grupları ve liderlerinin görüşlerinden farklı olmasına rağmen siyasal sistemimizdeki onların seçilmelerine de bir şekilde neden olan çarpıklarından dolayı hür iradeleri doğrultusunda oy kullanamamaktadır.

Türkiye’yi sarsan bir çok yolsuzluk olayı  eninde sonunda üst düzey bir siyasetçiye, bir bakana hatta Başbakana kadar dayanmaktadır. Ancak yolsuzluk olayına karışan ve dokunulmazlığı bulunmayan iş adamları ve memurlar yargılanırken, dokunulmazlığı bulunan siyasilerin yargılanmasındaki usulden kaynaklanan zorluk nedeniyle mahkemeler bir türlü sonuçlandırılamamakta, genelde zaman aşımı ile olayla kapanmaktadır.

Hakkında iddialar bulunan başbakan ve bakanların yargılanması ise Anayasanın 100. Maddesi gereği TBMM üye sayısının en az onda birinin vereceği önerge ile Meclis tarafından Meclis Soruşturma Komisyonu kurulması ve bu komisyon tarafından yazılacak raporun TBMM’nin kabulüyle Anayasa Mahkemesinde de mümkün olabilmektedir. Ancak bu konuda da siyasal yapımızdaki tıkanık ve aksaklıklardan dolayı pek başarılı sonuçlar alındığını söylemek mümkün değildir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne Meclis Soruşturması ile ilgili üye tam sayısının onda biri tarafında verilecek imzayla komisyon oluşturabilmek ve sonuç alabilmek için  ise oldukça çetin bir süreç gerekmektedir. TBMM bu istemi 1 ay içinde görüşmek zorundadır. Ancak yeterli çoğunluğa sahip iktidar partileri soruşturma açılmaması yönünde karar alabilmektedir. Soruşturma açılmasına karar verilmesi halinde ise Meclisteki siyasi partilerin gösterecekleri adaylar arasında 15 kişilik bir komisyon kurulur. Komisyon raporunu iki ay içinde meclise sunar. Bu süre yetersiz kalırsa iki aylık ek ve son bir süre verilir. TBMM kendisine sunulan raporu öncelikle görüşüp hakkında iddia bulunan kişiyi  Anayasa Mahkemesi’nin Yüce Divan sıfatıyla yargılamasına karar verilebilir. Yani bu yöndeki bir iddianın yargılanma aşamasına gelebilmesi için bile 5-6 aylık bir süre geçmesi gerekiyor.  Kaldı ki geçmiş yıllarda TBMM’nce bu yönde oluşturulan bir çok soruşturma komisyon raporunun partilerin birbirleri ile anlaşması sonucu kurulan “aklama ittifakları” ile sonuçsuz kaldığı ilgili kişilerin yargılanmasının engellendiği görülmüştür.

Bütün bunların sonucunda yolsuzluk soruşturmalarından sonuç alınamaması nedeniyle halkımız yolsuzluğu bir kader olarak algılamaya başlamıştır.

20 ve 21 inci Dönemde kurulan Meclis Soruşturma Komisyonlarının hazırlamış olduğu ancak sonuç alınamayan olaylar aşağıdadır.

20.Dönem TBMM Soruşturma Komisyonları Raporları

Esas No

Konusu

Tutanak Tarih

Birleşim ve

Sıra Sayısı

9/1

Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ) bazı ihalelerinde usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığının tespit edilmesine karşın gerekli işlemleri yapmayarak ihalelerin belli firmalara verilmesini sağlamak suretiyle devleti zarara uğratarak görevini kötüye kullandığı iddiasıyla eski Başbakan Tansu Çiller hakkında.

 

18.02.1997 B.57

173

9/2

Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. (TEDAŞ) bazı ihalelerde usulsüzlük ve yolsuzluk yapıldığı, TEDAŞ Teftiş Kurulu’nca tespit edilmesine karşın ihaleleri iptal etmemek suretiyle devleti zarara uğratarak görevini kötüye kullandığı iddiasıyla Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Şinasi Altuner hakkında.

 

18.02.1997

B.57

149

9/3

Türk Otomobil Fabrikaları A.Ş. (TOFAŞ) ile Tofaş Oto Ticaret A.Ş.’nin devlete ait hissesinin satış yoluyla özelleştirmesi sırasında nüfuzu kullanmak ve ihaleye fesat karıştırmak suretiyle devleti zarara uğratarak görevini kötüye kullandığı iddiasıyla eski Başbakan Tansu Çiller hakkında

 

18.02.1997

B.57

196

9/4

Kanuna veya genel ahlaka aykırı şekilde mal edinmek suretiyle görevini kötüye kullandığı iddiasıyla eski Başbakan Tansu Çiller hakkında.

 

19.02.1997

B.58

214

9/6

Emlak Bankası eski genel müdürü Engin Civan’ın rüşvet karşılığı verdiği krediler ve çıkar temin eden bazı tasarruflarına karşın gerekli işlemleri yapmamak suretiyle görevini kötüye kullandığı iddiasıyla eski Başbakan Mesut Yılmaz hakkında.

 

3.12.1998

B.58

214

9/16

Kanuna ve genel ahlaka aykırı şekilde mal edinmek suretiyle görevini kötüye kullandığı iddiasıyla eski Devlet Bakanı, Dışişleri Bakanı ve Başbakan Yardımcısı Tansu Çiller hakkında.

3.12.1998

B.28

779

9/17

Kanuna ve genel ahlaka aykırı şekilde mal edinmek suretiyle görevini kötüye kullandığı iddiasıyla eski Turizm Bakanı ve Başbakan Mesut Yılmaz hakkında.

 

3.12.1998

B.28

780

 

 

 

21.Dönem TBMM Soruşturma Komisyonları Raporu

Esas

No

Konusu

Tutanak

Tarih

Birleşim ve

Sıra Sayısı

9/18

İstanbul-Kurtköy Havaalanı ihalesi için hazırlanmış olan protokol hükümlerini dikkate almadan ihalenin NATO Enf Dairesi tarafından gerçekleştirilmesini sağlamak suretiyle görevini kötüye kullandığı ve bu eylemin Türk Ceza Kanunu’nun 240.maddesine uyduğu iddiasıyla eski Başbakan Mesut Yılmaz hakkında.

 

S.S.410

9/19

Karadeniz sahil yolunun devamı olan yolların ihalesinde usulsüzlük yaparak devleti zarara uğrattığı ve bu eylemin Türk Ceza Kanunu’nun 240.maddesine uyduğu iddiasıyla eski Bayındırlık ve İskan Bakanı Yaşar Topçu hakkında.

 

S.S.442

9/24

6.1.1998 tarih ve 98/10496 sayılı Bakanlar Kurulu kararnamesiyle mevzuata aykırı bir şekilde İstanbul’da yeni turizm merkezleri ilan ettiği ve bu surette partizanlık yapılmasına yol açarak görevini kötüye kullandığı ve bu eylemin Türk Ceza Kanunu’nun 240.maddesine uyduğu , iddiasıyla eski Başbakan Mesut Yılmaz hakkında.

 

S.S.481

9/27

Başbakanlık örtülü ödeneğini 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanunu’nun 77.maddesine aykırı bir şekilde harcamak suretiyle Hazine’yi zarara uğratarak görevini kötüye kullandıkları ve bu eylemlerin Türk Ceza Kanunu’nun 240.maddesine uyduğu iddiasıyla eski Başbakan Tansu ÇİLLER, eski Sanayi ve Ticaret Bakanı İsmet ATİLLA haklarında.

 

S.S.483

9/28

İzmit’te SEKA’ya ait bir arazi Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.ye bedelsiz vermek suretiyle görevlerini kötüye kullandıkları ve bu eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 240. Maddesine uyduğu iddiasıyla eski Başbakan Mesut YILMAZ, eski Sanayi ve Ticaret Bakanı Yalım EREZ haklarında.

 

S.S.485

 

Denizcilik Müsteşarlığı’na ait bazı işlerin ihalelerinde ve Personel alımı ile ilgili konularda görevini kötüye kullanma, ihaleye fesat karıştırma ve evrakta sahtecilik suçlarını işlediği ve bu eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 240., 339. ve 366. Maddelerine uyduğu iddiasıyla Devlet Bakanı Burhan KARA hakkında.

 

S.S.495

9/31

Sosyal Sigorta Kurumu Genel Müdürlüğü’nce 1996 Aralık ayında gerçekleştirilen personel sınavında usulsüzlük yapılmasına yol açarak görevini kötüye kullandığı ve bu eyleminin Türk Ceza Kanunu’nun 240. Maddesine uyduğu iddiasıyla eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Necati ÇELİK hakkında.

 

S.S.496

22.06.2000

B.115

9/32

Petrol Ofisi A.Ş.nin (POAŞ) özelleştirilmesinde ,ihaleye fesat karıştırdıkları ve usulsüzlük yapmak suretiyle görevlerini kötüye kullandıkları ve bu eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 339.ve 240. Maddelerine uyduğu iddiasıyla eski Başbakan A.Mesut YILMAZ ve eski Devlet Bakanı Işın Çelebi hakkında (11.KB.)

 

S.S.501

9/33

İzmit Körfez Geçiş Projesi ihalesinde devletin zarara uğratılmasına göz yumarak görevini kötüye kullandığı ve bu eyleminin Türk Ceza Kanunu’nun 240. Maddesine uyduğu iddiasıyla eski Başbakan A.Mesut YILMAZ hakkında.

 

S.S.502

9/34

S.S.K. Genel Müdürlüğü2nce 1996 yılında özürlülerin memurluğa alınması için açılan sınavda mevzuata aykırı ve usulsüz işlemler yapılmasına göz yumarak görevini ihmal ettiği ve kötüye kullandığı ve bu eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 230.ve 240. Maddelerine uyduğu iddiasıyla eski Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Mustafa KUL hakkında.

 

S.S.506

22.06.2000

B.115

9/38

Suç işlemek amacıyla teşekkül oluşturduğu ve bu eyleminin Türk Ceza Kanunu’nun 313., 296., 240., 31.ve 33. Maddelerine uyduğu iddiasıyla eski İçişleri Bakanı Mehmet AĞAR hakkında.

 

S.S.507

9/39

İzmit Körfez Geçiş Projesi İhalesinde ihale usul ve esaslarını ihlal ederek rekabet ortamının oluşmasını önlediği, firma seçiminde yanlı davranarak devleti zarara uğratmak suretiyle kötüye kullandığı ve bu eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 240. Maddesine uyduğu iddiasıyla eski Bayındırlık Bakanı Yaşar TOPÇU hakkında.

 

S.S.508

9/40,41

Yasadışı örgütlerle ve mensuplarıyla birlikte hareket ettikleri, örgüt mensuplarının işledikleri suçların ortaya çıkarılmasını engelledikleri ve suçluları himaye ettikleri, devlet ihalelerinde çetelerle işbirliği yaptıkları, hükümetin çeteler ve mafya ile mücadele izlediği politikanın başarıya ulaşmasını engelleyerek görevlerini kötüye kullandıkları ve bu eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 230., 240., 296.ve 314. Maddelerine uyduğu iddiasıyla eski Başbakan A.Mesut YILMAZ, eski Devlet Bakanı Eyüp AŞIK ve eski Bayındırlık ve İskan Bakanı Yaşar TOPÇU hakkında.

 

S.S.509

9/42

Telsim ve Türkcell firmaları ile imzalanan sözleşmelere ve 4046 numaralı Özelleştirme Kanunu hükümlerine aykırı davranmak suretiyle devleti gelir kaybına uğratarak görevlerini kötüye kullandıkları ve bu eylemlerinin Türk Ceza Kanunu’nun 240. Maddesine uyduğu iddiasıyla eski Başbakan A.Mesut YILMAZ ve eski Ulaştırma Bakanı Necdet MENZİR hakkında.

S.S.510

 

57. Hükümet döneminde ise toplam 15 adet soruşturma komisyonu kurulmuş olup,bunlardan 7 si hakkında soruşturma yapılmasına  komisyonca gerek duyulmamış, kalan 8 i ise TBMM de yapılan oylamalar ile Yüce Divana gönderilmemiştir.[17] Bunlar ;

a-Mesut Yılmaz Hakkında, Kurtköy Havaalanı,

b-Yaşar Topçu Hakkında, Karadeniz Sahil Yolu,

c-Tansu  Çiller ,İsmet Attila Hakkında, Örtülü Ödenek,

d-Mesut Yılmaz , Yalım Erez Hakkında, SEKA

e-Neçati Çelik Hakkına, SSK

f-Mesut Yılmaz , Eyüp Aşık,Yaşar Topçu Hakkında, Yasadışı Örgütler,

g-Mesut Yılmaz, Nejdet Menzir Hakkında TELSİM-TÜRKCELL

h-Mesut Yılmaz, Güneş Taner Hakkında,TÜRKBANK

Soruşturmalarıdır.