|
MASAK 2003 Yılı İstatistikleri
Bu bölüm MASAK'ın 2003 yılı faaliyet raporundan alınmıştır.
6.1. 4208 Sayılı Kanun Kapsamında Yapılan Araştırma ve İnceleme Faaliyetleri
MASAK, karapara aklama suçunun tespitine yönelik ön incelemeler ile araştırma ve incelemeleri çeşitli kaynaklara dayanarak başlatabilmektedir. Kısaca bu kaynaklar; Cumhuriyet Savcıları veya Cumhuriyet Savcıları adına zabıta makamları, kamu kurum veya kuruluşları, yurt içindeki veya yurt dışındaki özel ve tüzel kişiler, 4208 sayılı Kanuna göre şüpheli işlemleri bildirmekle yükümlü bulunan mali veya mali olmayan kurum ve kuruluşlar ve basın olarak belirtilebilir.
MASAK, 4208 sayılı Kanunun 3’üncü maddesine göre, ön incelemeleri uzmanları vasıtasıyla, araştırma ve incelemeleri ise Maliye Müfettişleri, Hesap Uzmanları, Gelirler Kontrolörleri, Bankalar Yeminli Murakıpları, Hazine Kontrolörleri, Sermaye Piyasası Kurulu Uzmanları vasıtasıyla yerine getirmektedir.
6.1.1. MASAK’a İntikal Eden İhbar ve Şüpheli İşlem Bildirim Sayıları
MASAK’a intikal eden ihbarlar, kaynak ve sayılarına göre değerlendirildiğinde önceki yıllarda olduğu gibi 2003 yılında da en fazla ihbarın Cumhuriyet Savcılıklarından geldiği bunun dışında en çok dikkat çeken ihbar sayısının ise kamu kurumları kaynaklı olduğu görülmektedir. 2003 yılında toplam ihbar sayısında az da olsa bir düşüş göze çarpmakta ve bu düşüşün büyük ölçüde kişisel/şirket kaynaklı ihbarların azalmasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. İhbarların kaynakları ve sayıları, geçmiş yıllarla karşılaştırmalı olarak, aşağıdaki tablo ve şekilde gösterilmiştir.
Tablo 3 - İhbar Kaynakları ve Sayıları
Şekil 2- Kaynaklarına Göre İhbarların Dağılımı *
Şekil 3- Savcılıklardan Gelen İhbarların Bölgesel Dağılımı
Şekil 4- Uyuşturucu Ticareti Konusunda Savcılıklardan Gelen İhbarların Bölgesel Dağılımı
Tablo 4- Şüpheli İşlem Bildirimi Sayıları ve Kaynaklarına Göre Dağılımı
MASAK’a 2003 yılı içinde intikal eden şüpheli işlem bildirimleri değerlendirildiğinde; önceki yıllarda olduğu gibi 2003 yılında bildirimlerin çoğunun bankalardan geldiği, ancak bu bildirimlerin sayısında önceki yıla göre küçük bir azalış olduğu dikkat çekmektedir.
Şekil 5- Şüpheli İşlem Bildirimlerinin Kaynaklarına Göre Dağılımı (%) *
* 17.02.1997-31.12.2003 tarihleri arasında 6.1.2. MASAK Uzmanlarınca Yapılan Ön İncelemeler MASAK’a intikal eden ihbar ve şüpheli işlem bildirimlerinden Mali Suçları Araştırma Uzmanları tarafından ön incelemeye tabi tutularak, sonucunda aklama suçunun varlığı tespit edilenler hakkında doğrudan yetkili ve görevli Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulmakta, daha ayrıntılı araştırma ve inceleme gerektirenler ise, gereğinin yerine getirilmesi için Kanunun 3’üncü maddesinde sayılan inceleme elemanlarına sevk edilmektedir.
Tablo 5- Mali Suçları Araştırma Uzmanları Tarafından Yapılan Ön İncelemeler
Mali Suçları Araştırma Uzmanlarınca 17.02.1997-31.12.2003 döneminde tamamlanan 635 ön incelemeden; 319’unda karapara aklama suçu tespit edilememiştir. 4208 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebileceği tespit edilen 316 dosyadan 280’inin, daha ayrıntılı olarak araştırma ve inceleme yapılması için inceleme elemanlarına sevki talep edilmiştir. Geriye kalan 37 ön inceleme dosyasından 36 tanesinde karapara aklama suçundan, 1 tanesinde ise yükümlülüğe aykırı davranıştan dava açılmasına yeterli delil mevcut olduğu kanaatine varılarak doğrudan Cumhuriyet Başsavcılıklarına suç duyurusunda bulunulmuştur.
Şekil 6- Tamamlanan Ön İncelemelerin Sonuçlarına Göre Dağılımı (%)*
*17.02.1997-31.12.2003 tarihleri arasında
6.1.3. İnceleme Elemanlarınca Yapılan Araştırma ve İncelemeler
Mali Suçları Araştırma Uzmanlarının yaptığı ön incelemeler sonucunda daha ayrıntılı araştırma ve inceleme yapılması gerektiği belirtilen dosyalar ile Başkanlıkça özelliği sebebiyle doğrudan incelemeye gönderilmesi kararlaştırılan dosyalar, işin gerektirdiği uzmanlık ihtiyaçları da dikkate alınarak, aşağıdaki tabloda belirtilen inceleme elemanlarına sevk edilmektedir.
Tablo 6- İncelemelerde Görev Alan İnceleme Elemanı Sayısı
* Yardımcı ve Stajyerler hariç, 31.12.2003 tarihi itibariyle görev verilmeyenler dahil Şekil 7- MASAK’ta Görevlendirilen İnceleme Elemanlarının Kendi Kurul MevcudunaOranı (%)
Tablo 7- İnceleme Elemanlarına Sevk Edilen İncelemeler ve Sonuçları
Tablo 7’den görüleceği üzere 2003 yılında incelemesi tamamlanan dosya sayısı önceki yıla göre %34 nispetinde artmıştır. Bunda Başkanlığın incelemeleri hızlandırma yönündeki çabaları etkili olmuştur.
1997 yılından bu yana incelemeye sevk edilen dosyalardan 4208 sayılı Kanun’un 12’nci maddesine göre yükümlülüklere aykırı davranış iddiasıyla 16, karapara aklama suçu işlendiği iddiasıyla 99 olmak üzere Cumhuriyet Başsavcılığına toplam 115 suç duyurusunda bulunulmuştur. Şekil 8- Tamamlanan İncelemelerin Sonuçlarına Göre Dağılımı (%) *
6.1.4. Araştırma ve İncelemelerle İlgili Yapılan Diğer İşler
İncelemeye başlama süreleri dikkate alınarak inceleme elemanlarına 15 Haziran 2003 tarihi itibariyle bir yılı aşan incelemeler için muhtelif tekit yazıları yazılmış, incelemelerin tamamlanması veya safahatını gösteren ara raporlar gönderilmesi istenmiştir. Bu yazılar sonucunda 31.12.2003 tarihine kadar aşağıda belirtilen incelemeler rapora bağlanarak sonuçlandırılmış, sonuçlandırılamayanlar için ara raporlar gönderilmiştir.
Tablo 8- Haziran 2003 İtibariyle Süresi Bir Yılı Aşan İncelemeler ve Yıl Sonu İtibariyle Tamamlanma Durumu
6.1.5. Ön İnceleme ve İncelemelere İlişkin Genel Sonuçlar
MASAK’a 17 Şubat 1997 - 31 Aralık 2003 tarihleri arasında çeşitli kaynaklardan 2717 adet ihbar ve şüpheli işlem bildirimi intikal etmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda bu bildirimlerden 772 adet ön inceleme dosyası ve 585 adet inceleme dosyası oluşturulmuştur.
Gerçekleştirilen ön incelemelerden 36 adet, incelemelerden 99 adet karapara aklama suçundan; ön incelemelerden 1 adet, incelemelerden ise 16 adedi yükümlülüklere aykırı davranıştan olmak üzere toplam 152 adet suç duyurusunda bulunulmuştur.
Tablo 9- Ön İncelemeler ve İncelemeler ile Suç Duyurularına İlişkin Genel Sonuçlar (1997 - 2003)
6.1.6. Aklama Suçu Duyurularının İhbar Kaynakları
MASAK tarafından Cumhuriyet Savcılıklarına intikal ettirilen karapara aklama suçu duyurularının kaynakları yıllar itibariyle aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.
Tablo 10- Aklama Suçu Duyurularının İhbar Kaynaklarına Göre Dağılımı
Bildirim kaynağı itibariyle savcılıklar ve kamu kurumlarının önde geldiği görülmektedir.
Şekil 9- Aklama Suçu Duyurularının İhbar Kaynaklarına Göre Dağılımı (%) (1997-2003)
6.1.7. Aklama Suçu Duyurusunda Bulunulan İncelemelerin Öncül Suç Gruplarına Göre Dağılımı
MASAK tarafından yapılan ön inceleme ve incelemeler sonucunda 17.02.1997 - 31.12.2003 tarihleri arasında Cumhuriyet Başsavcılıklarına 152 adet suç duyurusunda bulunulmuştur. Bunlardan aklama suçuna ilişkin olan 135 adedinin öncül suçlara göre dağılımı aşağıda gösterilmiş olup, geri kalan 17 adedi yükümlülüklere aykırı davranıştan yapılan suç duyurularıdır.
Tablo 11- Aklama Suçu Duyurularının Öncül Suçlara Göre Dağılımı (1997 - 2003)
Şekil 10- Aklama Suçu Duyurularının Öncül Suçlara Göre Dağılımı (%)*
*17.02.1997-31.12.2003 tarihleri arasında
6.1.8. Dava Açılan Dosyalarda Aklandığı İddia Edilen Karapara Miktarları
Yapılan araştırma ve incelemeler ile ön incelemeler sonucunda belirlenen karapara tutarları yıllar itibariyle Tablo 12’de yer almaktadır.
Cumhuriyet Başsavcılıklarına yapılan 152 suç duyurusundan, 9’u için Savcılıkça takipsizlik kararı verilerek sonuçlanmış, 106’sı için de dava açılmıştır. Açılan bu davalardan; 1’i yükümlülüğe aykırı davranıştan, 6’sı karapara aklama suçundan olmak üzere 7 tanesi sonuçlanmış olup, kalan 99’u ise devam etmektedir.
Devam eden 99 davanın; 10 tanesi yükümlülüğe aykırı davranıştan, 89’u ise karapara aklama suçundan dolayıdır.
Açılan davaların karapara tutarları ve öncül suçlar bakımından dağılımı Tablo 13’de gösterilmiştir.
Tablo 12 – Ön İnceleme, Araştırma ve İnceleme Sonucu Tespit Edilen Karapara Tutarları
6.1.9. Tedbir Uygulaması
4208 sayılı Kanun’un 3’üncü maddesine göre Mali Suçları Araştırma Kurulu, yapılan araştırma ve incelemeler sırasında karaparanın aklanmasına yönelik ciddi bulgu ve emarelerin tespiti halinde, ilgilinin hak ve alacaklarına tedbir konulması için durumu Cumhuriyet Savcılıklarına intikal ettirmektedir.
17.02.1997 tarihinden bu yana mahkemelerce üzerine tedbir konulan ve 31.12.2003 tarihi itibariyle üzerindeki tedbir devam eden değerlere ait tablo aşağıdaki gibidir.
Tablo 14- Tedbir Konulan Değerlerin Toplamı (31.12.2003 İtibariyle)
6.2. 4422 Sayılı Kanun Kapsamında Yapılan Mal Varlığı Araştırma ve İncelemeleri
01 Ağustos 1999 tarihinde yürürlüğe giren 4422 sayılı Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Kanununun 6’ncı maddesine göre, bu Kanun kapsamında soruşturulan kişilerin mal varlığının yurt içinde ve yurt dışında araştırılması, incelenmesi, tespiti ve değerlerinin takdiri, ilgili Cumhuriyet Savcılığınca istendiğinde Mali Suçları Araştırma Kurulu tarafından yapılır.
Anılan madde uyarınca Kurulumuza DGM Başsavcılıklarından çeşitli olaylar ile ilgili olarak gerçek ve tüzel kişilerin mal varlığının araştırılması talebi intikal etmektedir. Söz konusu araştırmalar Mali Suçları Araştırma Uzmanları tarafından yerine getirilmektedir.
Tablo 15 –Mal Varlığı Araştırması Dosya Sayılarının Yıllara Göre Dağılımı
Tablo 16- MASAK Tarafından Tespit Edilen Çıkar Amaçlı Suç Örgütü Üyesi Olduğu İddia Edilen Kişilere Ait Mal Varlıkları
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
